სამეწარმეო ფინანსები და ტექნოლოგიური სტარტაპების განვითარება ნიგერიის ჯანდაცვის სექტორში

ავტორები: ჰენრიეტა აგბო, სანდეი ადებისი, იოჰან ფლოსბაში

საკვანძო სიტყვები: Chekkit ტექნოლოგიაბი; სამეწარმეო ფინანსები; ჯანდაცვის სექტორი; სტარტაპი; ტექნოლოგიური სტარტაპი

J.E.L. Classification: I15, O3

DOI: https://doi.org/10.52244/ep.2026.31.03

ციტირებისათვის: Ugboh H., Adebisi S., Flosbach J., (2026) Entrepreneurial finance and tech start-up development in Nigeria health sector. Economic Profile, Vol. 21, 1(31), p. 24-38. DOI: https://doi.org/10.52244/ep.2026.31.03

ანოტაცია.

ნიგერიის ჯანდაცვის სექტორი, მისი კრიტიკული მნიშვნელობის მიუხედავად ეროვნული განვითარებისათვის, კვლავაც ხასიათდება არასაკმარისი დაფინანსებით. ჯანდაცვის ტექნოლოგიური სტარტაპები წარმოიშვა როგორც პასუხი სისტემურ გამოწვევებზე, თუმცა ფინანსურ რესურსებზე შეზღუდული წვდომა მნიშვნელოვან ბარიერს წარმოადგენს მათი ზრდისა და გრძელვადიანი მდგრადობისათვის. მოცემული კვლევა მიზნად ისახავს სამეწარმეო ფინანსირების გავლენის შეფასებას ნიგერიაში ჯანდაცვის ტექნოლოგიური სტარტაპების განვითარებაზე, Chekkit Technologies-ის შემთხვევის ანალიზის საფუძველზე.

კვლევის ფარგლებში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა Chekkit-ის წინაშე მდგარი ფინანსური გამოწვევების იდენტიფიცირებას, მის მიერ გამოყენებული სამეწარმეო ფინანსირების წყაროების სისტემურ ანალიზს და დაფინანსების მიღების შემდგომ მიღწეული განვითარების ეტაპების შეფასებას. კვლევა ეფუძნება შერეული მეთოდების (mixed-methods) გამოყენებას, რაც უზრუნველყოფს როგორც რაოდენობრივი, ისე ხარისხობრივი მონაცემების ინტეგრირებულ ანალიზს. რაოდენობრივი მონაცემები შეგროვდა Chekkit-თან დაკავშირებული 42 სტეიქჰოლდერისაგან და დამუშავდა აღწერითი სტატისტიკისა და რეგრესიული ანალიზის მეთოდებით. ამასთან, ხარისხობრივი კომპონენტი მოიცავს კომპანიის დამფუძნებელთან ჩატარებულ სიღრმისეულ ინტერვიუს, რომელიც გამყარებულია ინდუსტრიის მეორადი წყაროებით.

მიღებული შედეგები მიუთითებს, რომ საწყის ეტაპზე დაფინანსებამ, რომელიც უზრუნველყოფილი იყო დამფუძნებლების, ოჯახის წევრებისა და მეგობრების მიერ, ფუნდამენტური როლი შეასრულა სტარტაპის ჩამოყალიბებაში. შემდგომ ეტაპებზე კი ინვესტორებისა და კერძო კაპიტალის ინვესტიციებმა არსებითად განაპირობა როგორც პროდუქტის განვითარება, ისე შემოსავლების ზრდა.

კვლევის საფუძველზე რეკომენდებულია სტარტაპ ეკოსისტემის მხარდასაჭერად ისეთი ფინანსური მექანიზმების დანერგვა, რომლებიც ითვალისწინებს დაბალპროცენტიან და უზრუნველყოფის (გირაოს) გარეშე დაფინანსებას, რაც ხელს შეუწყობს ინოვაციური კომპანიების განვითარებასა და სექტორის მდგრად ზრდას.

Open PDF File

გამოყენებული ლიტერატურა:

  1. Abd Rani, S. H., & Hashim, N. (2017). Factors that influence women entrepreneurial success in Malaysia: A conceptual framework. International Journal of Research in Business Studies and Management, 1(4), 16–23.
  2. Adebisi, A. O., Olaiya, A. C., & Okonkwo, C. U. (2020). Entrepreneurial financing and Nigerian economic growth: An empirical analysis. Al-Hikmah Management Review, 5(1), 115–130.
  3. Ankeli, O. D., & Ogore, M. M. (2025). IyaCare: An AI-IoT-blockchain platform for maternal healthcare in resource-constrained settings. arXiv.
  4. Anyanwu, J. C. (2021). Access to finance and SME development in Nigeria. African Development Review, 33(2), 45–60. https://doi.org/10.1111/1467-8268.12487
  5. Azubuike, O., & Nwangwu, C. (2023). Assessing digital health maturity in Nigeria: A subnational analysis. Journal of Global Health Reports.
  6. Barney, J. B. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99–120. https://doi.org/10.1177/014920639101700108
  7. Bennett, M., & Coats, L. (2026). Digital health innovation and patient-centered scaling strategies. European Journal of Cardiovascular Nursing.
  8. Bitomsky, L., Nißen, M., & Kowatsch, T. (2025). Equity by design in digital health innovation. International Journal for Equity in Health.
  9. Dada, O. S., & Owualah, S. I. (2023). Entrepreneurial financing and financial performance of selected small and medium enterprises in Lagos State, Nigeria. International Research Journal of Economics and Management Studies, 2(2), 472–479.
  10. Elechi, U. S., Onah, C. O., Tarawallie, M. A., & Ifeanyi, I. (2026). Beyond seed funding: Why Nigerian digital health startups struggle to grow. Health Economics Review, 16(1), 1–15.
  11. Fiol, C. M. (2001). Revisiting an identity-based view of sustainable competitive advantage. Journal of Management, 27, 691–699. https://doi.org/10.1177/014920630102700607
  12. Łasak, P. (2022). The role of financial technology and entrepreneurial finance practices in funding small and medium-sized enterprises. Journal of Entrepreneurship, Management, and Innovation, 18(1), 7–34. https://doi.org/10.7341/20221811
  13. Linus, J. O., Lawal, F. C., Rasheed, A., Okafor, S. O., & Patricia, I. O. (2025). Financial development and entrepreneurship growth in Nigeria. International Journal of Research and Scientific Innovation, 12(3), 922–931.
  14. Myers, S. C. (1984). The capital structure puzzle. The Journal of Finance, 39(3), 574–592. https://doi.org/10.2307/2327916
  15. Nabelsi, V., Plouffe, V., & Leclerc, M. (2025). Barriers and facilitators to telehealth innovation. JMIR Aging.
  16. Ogundaini, O., & Van Belle, J. P. (2020). Health technology innovation in sub-Saharan Africa: Trends, challenges and opportunities. Information Technology for Development, 26(4), 722–741. https://doi.org/10.1080/02681102.2020.1725749
  17. Ogundana, I., & Olayemi, A. (2022). Impact of entrepreneurial finance on startup performance in Nigeria. Journal of African Entrepreneurship, 8(1), 24–37.
  18. Okonkwo, C. J., Ifechukwu‑Jacobs, C., & Obiezekwem, C. J. (2024). Entrepreneurial financing and small business enterprise performance in Enugu State. Innovations, 79, 783–800.
  19. Oluwatobi, S., & Aladejebi, O. (2020). Financing innovation: The challenge of health-tech entrepreneurship in Nigeria. Nigerian Journal of Entrepreneurship and Innovation, 5(2), 101–114.
  20. Owoyemi, A., Nnaemeka, E., Benson, T. O., et al. (2023). Machine learning recommendation system for health insurance decision-making in Nigeria. arXiv.
  21. Owualah, S.(2020). Nigeria’s SME Sector: Challenges and Opportunities, Lagos, Nigeria
  22. Pfitzer, E., Bitomsky, L., Nißen, M., Kausch, C., & Kowatsch, T. (2024). Success factors of growth-stage digital health companies: A systematic review. Journal of Medical Internet Research, 26, e60473.
  23. Ries, E. (2011). The lean startup: How today’s entrepreneurs use continuous innovation to create radically successful businesses. New York: Crown Business.
  24. Rodrigues, L. J., Bharathi, K., Rajan, M., et al. (2026). Interlinking FinTech and eHealth: A qualitative study. Frontiers in Public Health.
  25. Rose, D. S. (2014). Angel investing: The Gust guide to making money and having fun investing in startups. Hoboken, NJ: Wiley.
  26. Vazirani, A., & Bhattacharjee, T. (2021). Entrepreneurial finance in the twenty-first century: A review of factors influencing venture capitalist’s decision. The Journal of Entrepreneurship, 30(2), 306–335.
  27. Wang, J., Lin, A., Huang, Y., et al. (2025). Medical data as a key asset in digital health innovation. iMetaMed.