საქართველოს აღმოსავლეთ კავკასიონის საზღვრისპირა მხარეების განვითარების პრობლემები და შესაძლებლობები

ავტორები: ნანა კვირკველია, გიორგი ხომერიკი, ელენე სალუქვაძე, მზია თუთბერიძე, სოფიკო ჯვარშეიშვილი, ზაზა გულაშვილი

საკვანძო სიტყვები: საზღვრისპირა მაღალმთიანი რეგიონების პრობლემები; საქართველოს კავკასიონის პირიქითა რეგიონები; ტურიზმი მაღალმთიან სოფლებში.

J.E.L. Classification: O1, R5.

DOI: https://doi.org/10.52244/ep.2026.31.09

ციტირებისათვის: კვირ¬კვე¬ლია, ნ., ხომერიკი, გ., სა¬ლუქ¬ვა¬ძე, ე., თუთ¬ბე¬რი¬ძე, მ., ჯვარ¬შე¬იშვი¬ლი, ს., გუ¬ლაშ¬ვი¬ლი, ზ., (2026). სა-ქარ¬თვე¬ლოს აღ¬მო¬სავ¬ლეთ კავ¬კა¬სიო¬ნის საზ¬ღვრის¬პი¬რა მხა¬რეე¬ბის განვითა¬რე¬ბის პრობლე¬მე¬ბი და შე¬საძ¬ლებ-ლო¬ბე¬ბი. ეკონომიკური პროფილი, ტ. 21, 1(31), გვ. 89-101. DOI: https://doi.org/10.52244/ep.2026.31.09

ანოტაცია.

კვლევის მიზანია, საქართველოს აღმოსავლეთ კავკასიონის საზვრისპირა მხარეების — ხევის, ხევსურეთისა და თუშეთის — მაღალმთიანი დასახლებების სოციალურ-ეკონომიკური პრობლემებისა და მდგრადი განვითარების ძირითადი ფაქტორების შესწავლა. კვლევას აქტუალობას სძენს საზღვრის უსაფრთხოების პრობლემა, რომელიც პირდაპირ უკავშირდება ამ ზონაში დასახლებების დაცარიელებასა და დარჩენილი მოსახლეობის ცხოვრების ხარისხის სტაგნაციას. კვლევის შედეგად გამოვლინდა, რომ ეკონომიკის რევიტალიზაციისთვის საჭიროა სტრუქტურული ცვლილებები. ამ მხრივ ყველაზე მეტი შესაძლებლობები აქვს ტურიზმს, რომლის ბუნებრივი და ანთროპოგენური რესურსული პოტენციალი მნიშვნველოვანია.

 წვლილი

სტატიის ვიზუალური მასალის მომზადებაში (რუკა: ვიზიტორთა რაოდენობა საქართველოს აღმოსავლეთ კავკასიონის საზღვრისპირა დაცულ ტერიტორიებზე) დახმარება გაგვიწია პროექტის GIS სპეციალისტმა გვანცა წირღვავამ.

 მადლიერება

ნაშრომი შესრულებულია შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის მხარდაჭერით, გრანტი № BRG-I-25-1124, პროექტის დასახელება: „ტურიზმის როლი საქართველოს საზღვრისპირა მთიანი რეგიონების სოციალურ - ეკონომიკურ და ეკოლოგიურ მდგრადობაში: გეოგრაფიული გამოკვლევა“. 

Open PDF File

გამოყენებული ლიტერატურა:

  1. არაგვის თემთა განვითარების სტრატეგია 2020-2025. (2020) არაგვის თემთა განვითარების ჯგუფი. თბილისი;
  2. დუ­დაუ­რი ო. (2001). სა­სარ­გებ­ლო წი­აღი­სეუ­ლი რე­სურ­სე­ბი, რო­გორც მთი­ანი რე­გიო­ნე­ბის აღორ­ძი­ნე­ბის ერთ-ერ­თი ფაქ­ტო­რი. კრე­ბულ­ში: „სა­ქარ­თვე­ლოს მთი­ანი ტე­რი­ტო­რიე­ბის მდგრა­დი გან­ვი­თა­რე­ბის პრობ­ლე­მე­ბი და ად­გი­ლობ­რი­ვი თვით­მმარ­თვე­ლო­ბა“, თბი­ლი­სი,  გვ. 117;
  3. ზო­ნე­ნაშ­ვი­ლი ჟ. (1981) სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ობა, წიგ­ნში: „სა­ქარ­თვე­ლოს აღ­მო­სავ­ლეთ-ცენ­ტრა­ლუ­რი ეკო­ნო­მი­კუ­რი რაი­ონი“. მცხე­თა-თია­ნე­თის ქვე­რაი­ონი. თბი­ლი­სი, „მეც­ნიე­რე­ბა“;
  4. კო­ღუ­აშ­ვი­ლი პ., თა­ლაკ­ვა­ძე გ., არ­ჩვა­ძე ი. (2023) სა­ქარ­თვე­ლოს მთი­ანე­თი — ქვეყ­ნის სტრა­ტე­გიუ­ლი გან­ვი­თა­რე­ბის არ­სე­ბი­თი კომ­პო­ნენ­ტი. ჟურნ.: „ეკო­ნო­მი­კა და ბიზ­ნე­სი“, №3, გვ. 27-60;
  5. მცხეთა-მთიანეთის რეგიონის განვითარების სტრატეგია 2015-2021 წლებისთვის. (2014). თბილისი;
  6. ნეიძე ვ., (2003) აღმოსავლეთი კავკასიონი. წიგნში: „საქართველოს გეოგრაფია“, ნაწილი 2, თბილისი, გვ. 240-255;
  7. ნიკოლაიშვილი დ., თოლორდავა რ., დემეტრაშვილი ო., (2009). საქართველოს საზღვრები, თბილისი, გვ. 86;
  8. საქართველოს კანონი მაღალმთიანი რეგიონების განვითარების შესახებ. N4036-რს. (2015) ქუთაისი;
  9. საქართველოს მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების 2019-2023 წლების სტრატეგია. (2019). თბილისი;
  10. საქართველოს მაღალმთიანი დასახლებების განვითარების 2024-2030 წლების სტრატეგია. (2024) თბილისი;
  11. ქვაჩაკიძე რ., (1996). საქართველოს გეობოტანიკური დარაიონება. თბილისი. გვ. 80-83;
  12. Five Years of Action for the Development of Mountain Regions. (2023). Executive summary. UN FAO;
  13. Hag-mo Kang, Soo-im Choi, So-hui Jeon, Chong-kyu Lee, Hyeoksu Kim. (2021). Revitalization Plans for Mountain Ecological Villages in South Korea. Environment Development and Sustainability. Vol.23 (3);
  14. Laghidze Nino, Lagidze Ana. (2024). Mountain Region Development Strategy, Principles of Architectural-Spatial Organization Urban Areas and Housing. Caucasus Journal of Social Sciences. 14(1), pp. 74-91;
  15. Li Shuyi, Advances in Applied Sociology Conservation and Revitalization of Rural Heritage: A Case Study of the Mountainous Traditional Village, Advances in Applied Sociology, 2023, 13, pp. 877-893;
  16. Mitra Amitava. (2020). Challenges of Development in the Border Areas: An Empirical Study, Working Paper No. CDS/06/2020, Centre for Development Studies; Department of Economics, Rajiv Gandhi University, Rono Hills, Arunachal Pradesh;
  17. Mitrovic Sonja. (2007). Model For Revitalization of Rural Communities in Serbia. Case Study of Village Krcmar, 43rd ISOCARP Congress.